Kako da napravite tradicionalnu česnicu za Božić

GASTROUTOURSERBIA TRAGA ZA TRADICIONALNIM RECEPTOM U DOMAĆINSTVU SAVIĆ I SRPSKOM MUZEJU HLEBA JEREMIJA

Kako da napravite tradicionalnu česnicu za Božić? Koju simboliku ima pripremanje ovog  obrednog kolača?  Zašto je pravoslavni vernici pripremaju u vreme Božića?

Česnica se smatra izuzetno važnim obrednim kolačom. Jedan od recepata kaže da je možemo napraviti od belog brašna, sa vodom i mašću, bez kvasca. Mesila se prvog dana Božića, a sam naziv je zanimljiv, zato što potiče od reči “čest”, “deo”, “sreća”. Česnica bi se lomila na delove, prema broju ukućana, da bi se po tim delovima proricala sreća. Česnica simbolizuje rođenje mladog Hrista, kada su ga pastiri darovali.

SRPSKI MUZEJ HLEBA JEREMIJA – ČUVAR TRADICIJE

“Hleb je čovekova telesna i duhovna hrana, simbol ishrane, života. On je ljudskost i božanstvenost u jedinstvu” – ovako opisuje hleb slikar Slobodan Jeremić Jeremija, koji već godinama radi na očuvanju tradicije u Srpskom muzeju hleba, čiji je osnivač, a koji je prošle godine bio nominovan za nagradu Evropski muzej godine.

Zbirku obrednih hlebova, koja se čuva u Muzeju hleba u Pećincima, čine 96 različitih vrsta hleba koji su se kod Srba mesili za godišnje cikluse praznika i za običaje porodičnog ciklusa. Hleb je imao važno mesto u srpskoj običajnoj praksi i gotovo da nema običaja u kojima se ne mese različite vrste hlebova. Tokom vremena, obredni hlebovi doživljavali su mnoge transformacije i bili izloženi različitim uticajima, tako da se danas sreću u mnogo različitih oblika, naziva, motiva i namena.

Za božićne praznike pripreman je veliki broj obrednih hlebova: česnica, božićni kolač i veći broj figuralnih hlebova “zakončića”.

Česnica je obredni hleb u koji se stavljao metalni novac, slama, pasulj, bosiljak, delići drveta sa kućnog praga, štale, jarma, bačve, pluga, koji su simbolično namenjivani ukućanima.

Česnica se lomila za vreme ručka prvog dana Božića i svaki ukućanin je dobijao po deo. U zavisnosti od toga šta je pronašao u svom parčetu svako od ukućana znao je u kojim će poslovima te godine imati najviše uspeha. Verovalo se da od ovog hleba zavisi rod useva, razmnožavanje stoke, zdravlje ukućana i opšte blagostanje kuće.
Božićni kolač ili “veliki kolač” je većih dimenzija, kružnog oblika, ukrašen reljefnim trakama od testa koje oblikuju krst, ima ukras “ružu”, struk bosiljka ili tri vlati pšenice u sredini i različite figuralne ukrase od testa. Ukrašavan je poskurnikom (slovom, pečatom) i u njega su bili pobodeni orasi.

(Izvor: http://www.muzejhleba.rs/o-hlebu.htm)

 

 KAKO SE SLAVI BOŽIĆ U DOMAĆINSTVU SAVIĆ

U domaćinstvu Savić, u selu Mirosaljci, živi četiri generacije. Još od najstarijih članova porodice zadržali su se mnogobrojni običaji.

„Jedan od najradosnijih  i najvažnijih hrišćanskih praznika je Božić. Tada u svim porodicama vlada prijatno duhovno raspoloženje, pa ljudi ozareni radošću  i verom praštaju jedni drugima uvrede i zaboravljaju na sukobe“ – objašnjava nam veselo gospođa Savić.

„Dan pre Božića proslavljamo Badnje veče. Tada rano ujutru, domaćin kuće odlazi u šumu da odseče, hrastovo drvo sa dosta lišća što simbolizuje da domaćinstvo zaradi dosta novca u toj godini. Badnjak se donosi  kući , prislanja se uz kuću i kiti. Domaćini se dočekuju uz reči: „Bog ti pomogao. Čestiti Božić!”. U  večernjim satima , domaćin unosi badnjak sa decom, a zatim slamu. Badnjak se iseče  na tri dela . Dva  se unose u kuću. Pale se i ljube. Treći se unosi za srpsku Novu godinu. Potom  se postavlja posna trpeza, pali se sveća i tamljan i uz molitvu Oče naš,molimo se Bogu. Po završetku večere, trpeza se ne sklanja sa stola sve do jutra. U večernjim satima svi članovi porodice odlaze u crkvu na liturgiju i paljenje badnjaka.

Rano ujutru na Božić se odlazi u crkvu . Pozdravlja se sa rečima ,,Mir Božji, Hristos se rodi’’. Po povratku kući položajnik  džara badnjak uz reči  ,,Koliko varnica,toliko zdravlja, koliko varnica, toliko parica, sreće, zdravlja, ljubavi…’’. Položajnik se daruje poklonom, jer se veruje da on donosi sreću porodici te godine. Sprema se bogata mrsna trpeza.“

Kako nam je domaćica objasnila najvažnije je da na stolu bude česnica koja se lomi, čita se molitva, kadi se celo domaćinstvo.

Česnica se mesi  prvog dana Božića, pre izlaska sunca, kad prvo zvono zazvoni na crkvi. Pravi se od belog brašna sa vodom i bez kvasca.  U česnicu se stavlja novčić, što simbolizuje sreću i pare, stavlja se grančica badnjaka koja simbolizuje zdravlje, zrno kukuruza, pasulja…  Česnica se okreće i lomi uz molitvu. Lomi se na onoliko delova koliko ima ukućana.

 

Piletina sa jogurtom i senfom


Piletina sa jogurtom i senfom

Sastojci:

– pileće grudi
– čaša jogurta
– 1 kašika senfa
– so, biber, čili

– peršun za dekoraciju

– čašica rakije za kuvara

Priprema:

Piletinu iseći na kockice, začiniti i propržiti na ulju. Kada porumeni dodati prethodno umućen jogurt sa senfom, i krčkati još par minuta dok se sos malo ne zgusne.Ovo jelo može se služiti uz grilovano povrće, pirinač, krompir… Prijatno!

Kuvar: Boris Pejić

Foto: Roux-Design


Despotovac

Despotovac je mesto u Pomoravskom okrugu koje broji između četiri i pet hiljada stanovnika. Udaljen je od Beograda oko 130 km. Ime je dobio po despotu Stefanu Lazareviću, a po nalogu Miloša Obrenovića, a pre toga se zvao Vojnik. Geomorfološke karakteristike Despotovca i ovog područja, koje se dele u dve celine – brdsko planinsku i ravničarsku, čine ovo područje vrlo interesantnim i predstavljaju najbitniji faktor u razvoju turizma ovog kraja. Brdsko-planinski predeo čine padine Kučajskih planina i planine Beljanice, dok se ravničarski deo nalazi u slivu reke Rasine. Klisurasta dolina Resave, kanjon Suvaje, klisura reke Čemernice i Kočanice, dolina Nekudova čine ovaj kraj zanimljivim posetiocima koji bi da upoznaju nove predele i otkriju nova mesta za odmor i relaksaciju, kao što je Despotovac.

Planina Beljanica razdvaja Resavu i Homoljske planine. Njen najviši vrh iznosi 1339 metara. Krasi je veliki broj pećina, vrtača, jama i uvala, što je uzrokovano njenim kraškim sastavom. Njena centralna visoravan je pretežno gola, dok na padinama rastu bukove i hrastove šume. Niži delovi padina bogati su izvorima, a pastirske kolibe su raštrkane širom planine. Planina je bogata pečurkama, a naročito uspevaju vrganji.U podnožju planine nalazi se izvor Veliko vrelo i vodopad Veliki buk i zaštićeni su uredbom Vlade Republike  Srbije od 1995. godine. U blizini Despotovca je i vodopad Prskalo, pravi primer netaknute prirode.

U blizini Despotovca nalazi se i manastir Manasija, koji pripada moravskoj arhitekturi i stilskoj grupi. Zadužbina je despota Stefana Lazarevića. Manastir je izgrađen u prvoj polovini XV veka, između 1407. i 1418. godine i predstavljao je kulturni i prosvetni centar srpske despotovine. Resavska, prepisivačka škola čuvena je po svojim prevodima i prepisima koji su nastajali nakon pada Despotovine, tokom XV i XVI veka. Manastirski kompleks čine crkva, utvrđenje koje čini 11 kula, trpezarija. Tokom vekova pod turskim ropstvom, manastir Manasija je često razarana i veliki broj fresaka je uništen.

Najpoznatija turistička lokacija u blizini Despotovca (oko 20 km) svakako je Resavska pećina, otkrivena 1962. godine. Nju u toku godine poseti oko 50.000 ljudi. Predstavlja jedinstveni speleološki objekat. Duga je 4, 5 km.

Pogledajte emisiju „Srbija u kadru“ i epizodu posvećenu Despotovcu.

Guča

Guča je selo u opštini Lučani, u Moravičkom okrugu, u oblasti Dragačevo, u zapadnoj Srbiji. Oblast Dragačevo je smeštena između Zapadne Morave na severu, Moravice na zapadu, planine Čemerno na jugu i Jelice na istoku. Guča se prvi put se pominje u turskom katastarskom popisu iz 1476. godine. Prestonica je oblasti Dragačevo i zauzima njen centralni deo.  Najpoznatija je, i to ne samo u Srbiji i u ovom delu Evrope, već i u svetu po svom Dragačevskom saboru trubača koji okuplja nekoliko stotina hiljada posetilaca kako iz Srbije, tako sa Balkana i iz čitavog sveta, pa se može reći i da je prestonica ove muzike i ovog instrumenta. Rekordni broj posetilaca zabeležen je 2009. godine, kada je ovu manifestaciju posetio oko 600.000 ljudi. Sabor započinje svoju priču 1961. godine, kada je u nadmetanju učestvovalo samo četiri orkestra a početak nastanka ove muzike vezuje se za Obrenoviće i 19. vek, kada je prvo Jevrem Obrenović doveo u Šabac kapelana Šlezingera iz Sombora, sa ciljem da formira trubački orkestar, a kasnije Šlezinger dolazi na dvor u Kragujevac kod Jevremovog brata i srpskog gospodara, Miloša Obrenovića. Prvi trubački orkestar osnovan je u selu Goračići, u vreme Prvog svetskog rata. Osnovali su ga trojica braća Davidović – Marko, Dragomir i Gligorije.


Pogledajte emisiju „Srbija u kadru“ i epizodu posvećenu Guči i saboru trubača

Zlatar

Zlatar je planina u jugozapadnoj Srbiji, oivičena rekava Lim, Uvac, Mileševka i Bistrica i predstavlja jednu od najvećih prirodnih lepota Srbije. Pripada Dinarskim planinama sa velikim turističkim, privrednim, sportsko-rekreativnim, lečilišnim, lovnim i drugim potencijalima. Zlatar je planina bogata šumama i pašnjacima, čuvena po stočarstvu i sjeničkom siru. U blizini se nalaze manastiri Mileševa, kod Prijepolja i Banja kod Priboja, kao i čarobni kanjon Uvca. Na Zlataru se nalaze i ogromni potencijali za razvoj sportskog ribolova, zbog reke Lim i Zlatarskog, Sjeničkog i Radoinskog veštačkog jezera,. Interesantne su i crkve brvnare koje se nalaze u selima Kućani i Radijevići.

Na Zlataru se nalazi skijalište, tačnije oko 3 kilometra uređenih staza za alpsko skijanje – staze „Zlatar 1“ i „Zlatar 2“ kao i ski put. Staza „Zlatar 1“, koja po svojim karakteristikama pripada „crvenim stazama“ spušta se do samog centra Nove Varoši, opremljena je četvorosednom žičarom kapaciteta 1200 osoba i dužine je 900 metara. Ski staza je dugačka 1300 metara, sa sistemom za veštačko osnežavanje. S ozbirom da je staza osvetljena, može se skijati i u noćnim časovima. Ski staza „Zlatar 2“ dugačka je oko 800 metara. Na njoj se nalazi lift „Sidro“ koji poseduje kapacitet 600 ljudi. Kategorisana je kao „plava“ staza, i namenjena je rekreativcima i ljudima koji su prošli školu skijanja. Na skijalištu se nalazi restoran Ognjište, kapaciteta 400 mesta.

Ispred hotela Panorama nalazi se adrenalinski park, drugi po veličini u Srbiji. Dužina parka je 340 metara – 190 metara čini zip-line sistem, a ostalih 150 metara čine prepreke. Park je u upotrebi svakog dana od 10 do 18 časova.

Za ljubitelje vožnje bicikla na raspolaganju su obeležene staze za bicikliste koje vode sa Zlatara do jezera Uvac, do manastira Mileševa ili do pešterske visoravni. Bicikle možete iznajmiti u hotelu Panorama ili u turističkom centru planine Zlatar. Tu se nalaze i pešačke, trim staze dužine 33 kilometra, a šetnja ovim stazama odvešće vas do najlepših predela planine Zlatar: Vodenih poljana, najvišeg vrha Zlatara – Vilova (1627 m), Komarana, Rastoka, Tikve, Kamenice itd.

Emisija „Srbija u kadru“ i epizoda posvećena planini Zlatar

 

Svilajnac

Svilajnac se nalazi u Pomoravskom okrugu i broji između 9 i 10 hiljada stanovnika, na površini od 326 km2. Reka Velika Morava, kao i Resava, pružaju dobre uslove za život i rad, pa je tako ovo područje bilo naseljeno i u prošlosti. Nekada su tu živeli Tračani a potom se ovo područje našlo u sastavu rimske provincije Gornja Mezija. Resavski kraj naročito je procvetao u doba postojanja srpske despotovine, stvorene od stane sina kneza Lazara Hrebeljanovića, Stefana Lazarevića, nakon Kosovskog boja 1389. godine. Svilajnac se prvi put pominje u petnaestom veku, tačnije 1467. godine. Smatra se da je mesto dobilo naziv zbog delatonsti njegovih stanovnika – uzgoja svilenih buba i proizvodnje svile. Vremenom se razvija u trgovački i zanatski centar, udaljen stotinak kilometara od Beograda. Mesto se nalazi na 103 metra nadmorske visine i najvažnija delatnost danas je poljoprivreda. S obzirom da je Pomoravlje kao oblast izuzetno bogata kulturno-istorijskim spomenicima i nasleđem, najviše zbog činjenice da ova oblast postaje centar okupljanja Srba nakon sloma Srpskog carstva, jer se težište države pomera na sever, dalje od Turaka,  i stoga dobija na značaju. Razvija se poseban arhitektonski, moravski stil gradnje – kombinacija tekovina prethodnih perioda sa istočnjačkim elementima koji prodiru u ovo kulturno područje, sa prodorom Osmanlija. U blizini Svilajnca nalazi se manastir Manasija, a u blizini se nalaze i manastiri Tomić, Zlatenac i Miljkov manastir. U Svilajncu se nalaze spomenici Mariji Resavki, Aleja palih boraca i spomenik Stevanu Sinđeliću, srpskom vojvodi iz Prvog srspkog ustanka, predvodnika Srba iz Resave, koji je slavno okončao svoj život u bici na Čegru, kod Niša, kada je, uvidevši da je bitka izgubljena i da Turke ne može odbiti, pucao u burad sa barutom i tako okončao borbu. U bici je izginulo mnogo više Turaka, a u znak osvete turski Huršid paša naredio je da se glave srpskih junaka odseku i odnesu u Niš, gde je napravljena sablasna Ćele kula.

Jedna od ustanova koju bi morali posetiti u Svilajncu jeste Prirodnjački centar, kao pravi spoj nauke, obrazovanja ali i zabave. Prirodnjački centar ima, pored velikog muzejskog prostora i Dino park na otvorenom. U muzejskom prostoru nalazi se 8 tematskih izložbi, dok je jedna izložba u okviru Dino parka.


Pogledajte emisiju „Srbija u kadru“ i epizodu posvećenu Svilajncu

Zlatibor

Zlatibor je planina u zapadnoj Srbiji, dugačka oko 55 kilometara i široka i do 20 kilometara. Ukupna površina planine je 1000 km2. Najviši vrh na Zlatiboru je Tornik visine 1496 metara. Zlatibor je jedna od najatraktivnijih turističkih destinacija Srbije, kako u toku zimske, tako i u toku letnje sezone. Nalazi se u severnom delu oblasti koja se naziva Stari Vlah, između Raške, Hercegovine i Polimlja. Centar Zlatibora je opština Čajetina, a delovi planine takođe pripadaju i Užicu i Novoj Varoši. Na jugu i istoku Zlatibor je ograničen rekama Uvac i Veliki Rzav. Najveći grad u bilizini je Užice, a preko planine idu važni magistralni putevi, kao i pruga Beograd-Bar. Zlatibor pripada Dinarskim planinama. Prosečna nadmorska visina je oko 1000 metara, a pored Tornika, najviši vrhovi su Brijač (1440 m), Čigota (1422 m), Čuker (1359 m), Konjoder (1337 m), Ljuljaš (1269 m), Vijogor (1281 m), Kobilja glava (1176 m), Gradina (1149 m), Jelova gora (1147 m), Gruda (1140 m), Crni vrh (1177 m). Najviši vrhovi se nalaze na južnom delu Zlatibora a visina se smanjuje idući ka severnom delu. U centru Zlatibora nalazi se veštačko jezero za turističke potrebe. Na Zlatiboru se nalaze izvori lekovitih mineralnih voda. Jedna od karakteristika zlatiborskih sela su drvene kuće – brvnare (osaćanke), sagrađene ručno, od jelovine ili hrastovine. Na ovoj planini nalazi se bujna i bogata vegetacija, a pašnjaci i livade su najrasprostranjeniji ekosistemi. Na njima raste veliki broj lekovitih trava. Do 600 metara nadmorske visine rastu listopadne šume (breza, bukva, hrast, jasen, lipa) a na višim nadmorskim visinama dominiraju četinari (beli i crni bor, srmča, jela). Što se tiče životinjskog sveta, ni on nije ništa manje raznovrstan. Ovde obitavaju vukovi, lisice, zečevi, divlje svinje, kune, veverice, a ponegde se može naići i na medveda. Od ptica ovde se mogu videti orao krstaš i beloglavi sup. Dolaskom Aleksandra Obrenovića u posetu Zlatiboru, 1893. godine, počinje da se razvija turizam na ovoj planini. Ono šta je takođe posebno interesantno i što je svojstveno ovom kraju jesu crkve brvnare – crkve malih dimenzija, sagrađene od drveta. Danas se u ovom kraju mogu videti četiri ovakve građevine koje su sačuvane i nalaze se u selima Dobroselica, Jablanica, Draglici i u Kućanima.

Pogledajte emisiju „Srbija u kadru“ i epizodu posvećenu Zlatiboru

Zasavica

Zasavica je specijalni rezervat prirode koji se nalazi u severnom delu Mačve, južno od reke Save i istočno od reke Drine. Rezervat pripada opštinama Bogatić u Mačvi i Sremska Mitrovica u Sremu. Rezervat Zasavica prostire se na 1825 hektara, od čega je 675 hektara u prvoj kategoriji zaštite. U rezervatu se nalaze kanali Prekopac i Jovac, potok Batar i rečica Zasavica koja je kanalom Bogaz povezana sa Savom. Zasavica se podzemnim putem napaja vodom iz reke Drine I gravitaciono sa Cera. Ovo područje je značajno i specifično jer je jedno od retkih očuvanih močvarnih područja. Nalazi se na listi Ramsarskih područja od 2009. godine (močvarna i druga vlažna područja prema Konvenciji o zaštiti močvarnih područja koju je ratifikovala i Srbija). Prema klasifikaciji Međunarodne unije za zaštitu prirode (IUCN) Zasavica kao područje upravljanja staništima i vrstama (Habitat and species menagment area), ima IV kategoriju a od 2001. godine clan je Europark Federacije. Zasavica je bogata biljnim i životinjskim svetom i 1997. godine stavljena je pod zaštitu države, kao prirodno dobro I kategorije od izuzetnog značaja. Zasavica je dom i interesantnih životinja koje svakako treba videti i naučiti nešto o njima. U noj su nastanjeni magarci, mangulice, podolsko goveče, dabar itd, a u njoj utočište nalazi i veliki broj ptica.  Sve ovo čini jedinstvenu i primamljivu turističku ponudu, kako bogatstvo životinjskim vrstama, prirodne lepote, tako i kulturno-istorijsko nasleđe ovog kraja. Zasavica je odlična za odmor, rekreaciju, šetnju kroz prirodu, krstarenje i plovidbu po specijalnom rezervatu, sportski ribolov… Glavno turističko mesto rezervata jeste vizotorski centar, drvena građevina sa suvenirnicama i dve sobe sa ukupno sedam ležajeva i ugostiteljski objekat interesantnog naziva – Bircuz kod dabra, gde možete koristiti talandaru, roštilj i kotlić za spremanje hrane. Ceo proctor je namenjen posetiocima i gostima, i dostupan je svakim danom, non-stop, tokom cele godine. Sve potrebne informacije vezane za turističku ponudu Zasavice možete pronaći u Turističkoj agenciji Anitours u Sremskoj Mitrovici.

Pogledajte emisiju „Srbija u kadru“ i epizodu posvećenu Zasavici

Banja Koviljača

Banja Koviljača je prirodno lečilište sa tradicijom dužom od 150 godina. Smatra se jednom od najlepših ali i najzdravijih i najlekovitijih banja, ne samo u okvirima Srbije već na čitavom Balkanu i u ovom delu Evrope. Nalazi se u zapadnoj Srbiji, u Podrinju, u blizini Loznice, pa i Šapca. Pripada Mačvanskom okrugu. Nalazi se u podnožju planine Gučevo, a nedaleko odatle su i planine Boranja, Sokolske planine i planina Cer, a pored planina, tu su i plodne ravnice Mačve i Semberije. Reka Drina je takođe jedan od najbitnijih faktora, uz planinu Gučevo, koji je uticao na karakter banje, njene odlike, lepote i karakteristike, a nadmorska visina na kojoj se nalazi iznosi 128 metara. Gradsko i banjsko lečilište nalaze se na desnoj obali ove reke. Termomineralne vode jedno su od najvećih blaga ovog mesta. Još od doba vladavine Mihaila Obrenovića Banja Koviljača je stavljena pod zaštitu države, tačnije 1867. godine. Kao banja i lečilište počinje da se afirmiše od 1898. godine. Punu afirmaciju doživela je dvadesetih i tridesetih godina dvadesetog veka, kada se izgrađuju hoteli i vile. Kao najdominantnija građevina ističe se Kur Salon iz 1932. godine, koji se pominje i u čuvenom filmu Emira Kusturice, „Otac na službenom putu“ koji je dobio zlatnu palmu na filmskom festivalu u Kanu, i u kojem je otvorena prva kockarnica na Balkanu.Banjski park jedan je od simbola ovog prekrasnog mesta. Prostire se na površini od oko 40 hektara.

Zbog termomineralnih voda i mirisa sumpora, prvobitan naziv ovog mesta bio je Smrdan banja (Smrdan bara), a naziv Koviljača mesto je ponelo početkom dvadesetog veka (1909. godine). Prema legendi o dve sestre, Vidi i Koviljki, koje su rešile da urade nešto korisno za svoj narod i naprave dva grada, nastalo je ovo mesto. Tačnije, Vida je osnovala grad na planini koja se počne nazivati Vidojevica, dok je Koviljka osnovala Koviljaču podno Gučeva. Ostaci legendardnog grada koji je Koviljka podigla nalaze se na brdu Gradac, u blizini Banje Koviljače. Koviljka je, navodno, otkrila i lekovitost vode u ovom naselju. Legenda o konju kojeg su ostavili, izmorenog, iznurenog i na umoru pored izvora sumporne vode kazuje o tome kako su trgovci, kada se karavan vraćao nazad, zatekli istog tog konja, samo oporavljenog, snažnog i zdravog, kako pase travu pored izvora. Stoga je zdravstveni turizam, zbog bogatih izvora termomineralnih voda i lekovitog blata, na prvom mestu, ali zbog bogatog kulturno-istorijskog nasleđa, odlične klime koja omogućava trajanje sezone togom čitave godine, sportskih terena i sveukupnih uslova, ni ostali vidovi turizma nikako nisu za potcenjivanje.

Drina je jedna od najvećih atrakcija i najlepših ukrasa ovog kraja. Jedna je od najdužih i vodom najbogatijih reka na ovim prostorima, sa bogatim životinjskim i biljnim svetom koji raste i živi u i oko nje. U gornjem toku Drine love se pastrmka, lipljan, mladica, dok se u donjem toku reke love šaran, štuka, smuđ, mrena, klen, skobalj i som.

Šumovita planina Gučevo nalazi se sa južne strane Banje Koviljače. Najviši vrh planine je Crni vrh, visok 779 metara. U blizini se nalazi i rodno mesto Vuka Karadžića, Tršić, sa etnografskim parkom, spomen kućom i prelepom prirodom koja ga okružuje. Nekoliko kilometara od Tršića nalazi se manastir Tronoša, koji datira iz prve polovine XIV veka i zadužbina je supruge kralja Dragutina, Katarine.

Pogledajte emisiju „Srbija u kadru“ i epizodu posvećenu Banji Koviljači